Auteur: Desiderius Erasmus

Nergens was tot nu toe bekend wat er met het oudste standbeeld van Erasmus is gebeurd.

Dit raadsel over het eerste door de stad opgerichte standbeeld van Erasmus is onlangs opgelost. Dat is te danken aan Michiel Roscam Abbing die altijd had onthouden dat hij in 1993 in het NRC Handelsblad een artikel had gelezen over de vondst van een afbeelding van het oudste standbeeld van Erasmus in een Zwitsers album amicorum. Hans Jakob vom Staal, een bewonderaar van Erasmus, zag in september 1563 het beeld in Rotterdam en liet het afbeelden in zijn album. Het onderschrift vermeld dat het standbeeld door het stadsbestuur van Rotterdam ter ere van Erasmus op de Markt was opgericht.

Roscam Abbing bestudeert al jaren de duizenden – meest ongepubliceerde en vaak moeilijk leesbare – aantekeningen van de Harderwijkse burgemeester Ernst Brinck (1582-1649), omdat ze onverwacht interessante waarnemingen kunnen prijsgeven. Brincks beschrijving uit 1602 van het beeld van Erasmus is zo’n waarneming. Toen hij deze notitie tegenkwam, herinnerde hij zich dat er een afbeelding van het oudste beeld bestond, namelijk in dat Zwitserse album. Op zoek naar die afbeelding, vond hij op onze website de uitgave ‘Standbeelden van Erasmus’ uit 2008. Daaruit bleek een nog onopgeloste kwestie. Nadat het standbeeld door de Spanjaarden in 1572 was vernield en in het water gegooid, kwam er tijdelijk een houten beeld van Erasmus, op dezelfde plek op de Markt. Daarna werd die vervangen door een stenen beeld, blijkt uit diverse beschrijvingen. Onze brochure verwoordde de kwestie als volgt: “Of dit het uit het water opgeviste beeld was, valt niet meer te achterhalen”.

De notitie van Brinck geeft het antwoord. Hij noteerde over het stenen beeld in 1602: “Dit beeld smeten de Spanjaarden van boven neer in het water toen zij de stad innamen, zeggende hij was een ketter geweest”. Het bekende bronzen beeld van Hendrick de Keijzer uit 1622 verving dus een stenen beeld dat in ere was hersteld. Een tweede belangrijke conclusie is dat Erasmus in het oorspronkelijke stenen beeld al een boek in zijn rechterhand vasthield, een detail dat de onbekende tekenaar in het album niet weergaf.

Het resultaat van Roscam Abbings onderzoek is een artikel in de 62^e editie van VINDmagazine dat onlangs verschenen is. Het is onderdeel van een reeks artikelen over bijzondere niet eerder gepubliceerde aantekeningen van burgemeester Brinck. Zoals onder meer: zijn vroege waarneming van de Camera Obscura bij de Jezuïeten in Constantinopel; het oudste ooggetuige verslag van het praalgraf van Piet Hein in de Oude Kerk van Delft; dieren en riviergoden uit marmer gehakt door Artus Quellinus in het stadhuis van Amsterdam (Paleis op de Dam).

Roscam Abbing is in 1999 gepromoveerd op Rembrandt-documenten en heeft altijd veel (kunst)historisch onderzoek verricht.

De brochure ‘Standbeelden van Erasmus in Rotterdam: 1549-2008’ vindt u op onze website onder Publicaties.

VINDmagazine is een tijdschrift over geschiedenis, archeologie, kunst en antiek dat vier keer per jaar verschijnt. Zie www.vindmagazine.nl

Tijdbalk oudste standbeeld van Erasmus

1557: Oprichting stenen beeld van arduin

1572: Vernield door Spaanse soldaten

1583: Vervangen door een houten beeld

1596: Hersteld, en van nieuw hoofd voorzien

1602: Ernst Brinck ziet dit beeld

1622: Afgedankt en vervangen door bronzen beeld van Hendrick de Keijser

1656: Als versteviging gebruikt voor kademuur en gezien

1662: Opgegraven en naar de Doelen gebracht     

Op 6 juni 2026 (bij regen op 4 juli) zal de Rotterdamse Stichting RUST in de Reuring samen met de Laurenskerk een Silent Sky project van de internationaal bekende kunstenaar Rob Sweere organiseren onder regie van creatief producent Mothership Art. Dit vindt plaats voor de Laurenskerk bij het beeld van Erasmus, die als extra inspiratiebron dient. De gratis inschrijving voor deelnemers is gestart.

Het is uniek om eenmalig deel uit te maken van een kunstwerk! Zie ook de teaser.

Het Silent Sky Project is een participatie kunstproject dat inmiddels al 95 keer is uitgevoerd in 29 landen. Zie www.robsweere.com. Overal nodigt de kunstenaar deelnemers uit om een half uur lang niets anders te doen dan in stilte en rust naar de lucht te staren en ruimte te geven aan dromen en fantasieën. Hoewel iedereen naar dezelfde lucht kijkt, lopen de ervaringen zeer uiteen. Door 30 minuten stil en in rust te liggen ervaren zij wat het is om even helemaal niets te doen – midden in de alledaagse drukte van de stad. Naast hun ervaring is het tevens een manifestatie van en voor Rust. Het passende citaat van de van oorsprong Rotterdamse filosoof Erasmus ‘Haast je langzaam’ zal een belangrijke rol spelen. Het citaat maakt een oude wijsheid actueel en universeel en met Rotterdamse roots!

Doel van het project: blijvend karakter 

Na afloop van het gratis evenement wordt er een afsluitend programma op het Grotekerkplein georganiseerd met passend optreden en gezamenlijke lunch. Hier kan nagepraat worden over deze bijzondere ervaring, die een blijvend karakter zal krijgen bij de deelnemers. Doel is ook om de honderden deelnemers zo tot ambassadeurs van de ideeën van RUST in de Reuring te maken en via mond tot mond reclame de boodschap verder te laten verspreiden. De deelnemers zijn gewone Rotterdammers, die RUST belangrijk vinden. Het programma start om 10.30 uur, stil liggen van 11.00 – 11.30 uur en het naprogramma met gratis lunch duurt tot 14 uur. Ook bekende Rotterdammers worden gevraagd deel te nemen.

Dit project wordt georganiseerd samen met de Laurenskerk. De Erasmus Universiteit doet mee evenals het Erasmus Comité, Erasmus MC, Wijkraad Centrum, het CBK en de Bibliotheek. Voor samenwerkende organisaties is dit tevens een ondersteuning van hun stress-trajecten en het grote belang van rust.

Via film, foto en videobeelden wordt dit participatie kunstwerk voor social media en andere media blijvend vastgelegd en krijgt een wijds (inter)nationaal podium.

Alle deelnemers en hun organisaties ontvangen een blijvend aandenken aan dit unieke project en het verzoek de ideeën over rust en het project door te geven aan anderen.

Gratis inschrijven deelnemers

De inschrijving voor alle Rotterdammers is gestart via de website van de stichting RUST in de Reuring, www.rustindereuring.nl

Voor de werving van deelnemers en PR / communicatie wordt nauw samengewerkt met organisaties als Erasmus Universiteit, Erasmus MC, Bibliotheek R’dam, CBK R’dam, Laurenskerk (ook met inzet van hun vrijwilligers), Gemeente Rotterdam, Wijkraad Centrum, Egge PR en het Stadspodium Rotterdam.

ERASMUS EN RUMI door AHMAD HARAJI

In Rotterdam kun je niet om Desiderius Erasmus (1466-1536) heen. Natuurlijk is er dus een Erasmusstraat, te vinden in Rotterdam-Noord. In die straat is in 2007 een muurschildering aangebracht waarop Erasmus is afgebeeld samen met de Perzische dichter-filosoof en soefi-mysticus Jalal al-Din Rumi (1207-1273). De muurschildering is in opdracht van Centrum Beeldende Kunst (CBK) Rotterdam vervaardigd door de Iraanse kunstenaar Ahmad Haraji, ter gelegenheid van de herdenking van het 800^e geboortejaar van Rumi.

Haraji wilde in de Erasmusstraat een westerse en een oosterse vertegenwoordiger van het religieus geïnspireerde humanisme met elkaar verbinden. Erasmus en Rumi – hoewel uit heel verschillende levensbeschouwelijke tradities afkomstig – verlangden allebei sterk naar (religieuze) verdraagzaamheid. En dat blijft juist ook in de context van het moderne multiculturele en multireligieuze Rotterdam een heel belangrijke en actuele boodschap. Aan de muurschildering is dan ook een gekalligrafeerd Perzisch gedicht toegevoegd. In vertaling: ‘Wij zijn gekomen om een gevoel van verbondenheid te creëren. Wij zijn niet gekomen om verdeeldheid te zaaien.’ Op de bijbehorende gevelinscriptie naast de in de Erasmusstraat gevestigde Gültepe Moskee staat het kort en bondig als: ‘We zijn gekomen om te verenigen, niet om te scheiden.’

Helaas raakte de schildering in het najaar van 2024 door een storm zo ernstig beschadigd dat het werk niet meer hersteld kon worden. In overleg met en volgens de wens van de kunstenaar heeft CBK een voorstel gedaan voor een reproductie in de vorm van een print van de originele schildering. Het is de bedoeling dat deze afbeelding wordt teruggeplaatst op de oorspronkelijke plek aan de Erasmusstraat. Gestreefd wordt naar een onthulling inclusief programma tijdens de Erasmusweek 2026 (25 – 31 oktober). Het thema van de Erasmusweek luidt: Bruggen bouwen. Erasmus en Rumi passen daar uitstekend bij: als bruggenbouwers in hun tijd, met een ook voor vandaag uiterst relevante oproep tot ruimdenkendheid, respect voor elkaars opvattingen en tolerantie.

GELDWERVINGSACTIE

Om Erasmus en Rumi weer op hun plaats te krijgen is nog een bedrag van €8.000 nodig, naast de investering van CBK Rotterdam en woningcorporatie Havensteder (eigenaar van de gevel). Het geld dient voor de productie en montage van het werk, zodat het kunstwerk op een goede en veilige manier opnieuw kan worden bevestigd. Tevens zal het geld worden gebruikt voor een brochure waarin te lezen valt waarom Erasmus en Rumi samen in de Erasmusstraat zijn afgebeeld, wat de actuele gedachten over tolerantie van deze twee spirituele leiders uit west en oost zijn en hoe kunstenaar Haraji één en ander heeft verbeeld.

Onder auspiciën van het Comité Erasmus, Icoon van Rotterdam is een publieke geldwervingsactie gestart. Giften in elke orde van grootte (van €5 tot €500!) zijn zeer welkom. In het daartoe samengestelde Comité van aanbeveling hebben zitting:

• Ahmed Aboutaleb, oud-burgemeester van Rotterdam, bekend met het gedachtengoed van zowel Erasmus als Rumi;
• Jeroen Chabot, voorzitter Comité Erasmus en voormalig directeur Willem de Kooning Academie;
• Ali Asghar Seyed-Gohrab. hoogleraar Perzische en Iraanse Studies aan de Universiteit Utrecht en kenner van Soefisme en Rumi. 

Giften kunnen worden overgemaakt op de volgende bankrekening:
IBAN:  NL32 RABO 0162 6610 10
ten name van: Stichting Erasmus: Icoon van Rotterdam ST, onder vermelding van ‘Erasmus en Rumi’.
De stichting heeft de ANBI-status.

Voor nadere informatie kunt u/kunnen mediaredacties zich wenden tot:

Koen Holtzapffel, lid Comité Erasmus en predikant Arminiuskerk, 06 439 00 302, holtzapffel@remonstrantenrotterdam.nl en/of

Isa Leijdekkers, projectleider Beeldende Kunst & Openbare Ruimte (BKOR), een programma van CBK Rotterdam, i.leijdekkers@bkor.nl  

Bruggen Bouwen – Verschillen Overbruggen is het jaar- thema van het overkoepelende Comité Erasmus, icoon van Rotterdam en daarmee ook van de Erasmusweek in oktober.

De aanleiding voor dit thema is het 30-jarig bestaan van de Erasmusbrug.

Erasmusjaar 2026 – Bijdrage Huis van Erasmus

Bruggen Bouwen – Verschillen Overbruggen

op school, in de stad, in de wereld – Een Erasmiaans initiatief

EEind vorig jaar organiseerde Huis van Erasmus een bijeenkomst over het tegengaan van polarisatie, op school, in de stad / de wijken, in de wereld.

Toen werd al een vervolg aangekondigd. Dat gaat nu gebeuren op de vmbo/mavo-school de Hef. Zie De Beste Sfeer van Zuid – RVC De Hef.

“Als burgers kunnen we niet zwijgen, maar moeten we bijdragen. Het gaat om ieders toekomst. Laten we samenwerken en concrete Bruggen Bouwen-projecten opzetten om polarisatie tegen te gaan, te verbinden en een vredescultuur te creëren”.

De bijeenkomst begint om 17.00 u met de bespreking van een kunstwerk dat door leerlingenvan een mavo3-klas / De Hef naar aanleiding van het thema is gemaakt. Waarna een broodjesmaaltijd, bereid door leerlingen.

Om 18.00 u. volgt een postersessie door deelnemers, gevolgd door enkele korte inleidingen en Ronde Tafelgesprekken rond Bruggen Bouwen / Verschillen Overbruggen op school, in de wijken, in de wereld, door de deelnemers en sprekers.

Om 21.00 uur worden plannen geïnventariseerd en afspraken gemaaktover vervolgactiviteiten.

Datum dinsdagavond 19 mei  

Tijd 17.00 – 21.00 uur

Locatie School De Hef, Slaghekstraat 221, 3074 LJ Rotterdam (verlengde van Hillevliet)

Toegang gratis – Aanmelden vooraf via jj.h@kpnmail.nl

Bijlage I

Bijlage II